Lijnrecht Reclamemakers

Een goed verzonnen verhaal

Een goed verzonnen verhaal


10/10/2016 - Prettig kritisch - Mike Lammers

Ik was laatst op een hele gezellige barbecue. Ergens tijdens die barbecue hadden we met de kinderen een gesprek over geloven in dingen die je hoort of leest. Het geloof in goden, elfen en kabouters en wat dat dan is – geloven -. Waarop de oudste zoon opmerkte dat hij de bijbel wel een goed verzonnen verhaal vond. Dat vond ik vervolgens weer heel interessant want in ons vak proberen we verhalen goed te vertellen zonder dingen te verzinnen. Dat heet namelijk liegen en daar houden consumenten niet van. Goed geschreven versus goed verzonnen verhalen. Laten we eens terugkijken? Sinds mensenheugenis zijn er veel goede vertellers geweest. Dat moest ook wel want het geschreven woord is pas een fractie van onze geschiedenis onderdeel van onze realiteit. Vertellers hadden een belangrijke functie. Vroeger had je de stadsomroeper (de krant en de roddelbladen in levende lijve). Belangrijke informatie en misinformatie moest worden gedeeld door middel van het gesproken woord. Verhalen dus. Vervolgens werden die verhalen door iedereen verspreid. Generatie op generatie kreeg op die manier te horen hoe het zat met de geschiedenis. In die context is het niet vreemd dat er hier en daar een weerwolf opdook. In onze familie zouden dat roedels weerwolven zijn geweest. Nu is het zo dat mensen heel slecht zijn in het onthouden van feiten. Was dit wel zo dan konden we allemaal complete boeken citeren. Geen wonder dus dat onze verhalen naarmate ze langer rondzwerven steeds fantastischer worden. Draai de klok een paar duizend jaar door en oom Jan spleet de oceaan in tweeën. Omdat we al enige tijd dingen opschrijven weten we inmiddels iets beter wat fabels zijn en dat het menselijk lichaam reizen met de trein kan overleven. Wij mensen zijn enorm slecht in feiten onthouden en objectief zijn we al helemaal niet. Dat geeft bijvoorbeeld contracten hun bestaansrecht. Staat het niet geschreven dan kan het alle kanten op behalve de feitelijke kant. We kennen onze zwakheden dus zorgen we dat we het zwart op wit krijgen. Doen we dat niet is er altijd iemand met een beter verhaal. Gelukkig zijn er verschillende genres als het om verhalen gaat. Hoeven we niet overal meteen wat achter te zoeken. Ik kan mijn kind in ieder geval uitleggen dat er een fictie en non fictie afdeling is in de bibliotheek.

De kracht van verhalen vertellen

Het woord ‘verhaal’ komt uit het Engels met een Latijnse wortel en betekent zoiets als ‘raam met gekleurd glas’. Dat vind ik dan weer een interessant verhaal. Ik kijk door een raam en het raam kleurt mijn visie op de werkelijkheid… Zo is het ook met verhalen. Elk verhaal is in hoge mate gekleurd door de cultuur, persoonlijkheid en realiteit van de mensen die het verhaal (door)vertellen. In de middeleeuwen was de kerk een machtig instituut. In samenspraak met de machthebbers werd het volk voorzien van verhalen die de kerk en de machthebbers ten goede kwamen. Vooral verhalen waar mensen bang van werden deden het goed. Angst is namelijk het krachtigste middel om mensen mee te beïnvloeden. De verhalen uit de bijbel waren fantastisch, het bloederigst en meest angstaanjagend. Het maakt de bijbel historisch tot het A merk als het gaat om angst in het collectieve bewustzijn. Naarmate er meer mensen gingen lezen en duidelijk werd dat de aarde niet plat was en zeemonsters vaak grote vissen die best lekker smaakten, ging het met angst zaaien opeens beduidend minder. De kerken liepen leeg en de machthebbers moesten weer oorlog en terreur gaan gebruiken om de schrik er in te houden. Daarom zien we ook nu een opleving van terreur. Een traditie binnen ongeveer alle religies en extreem politieke geloofsovertuigingen. Er is weer een ouderwetse drang naar het zaaien van angst.

Angst zaaien omdat het werkt

Angst zaaien is een eeuwenoud principe en het werkt. In het begin van de vorige eeuw is dit door Edward Bernays op basis van het werk van zijn neef Sigmund Freud tot in detail onderzocht en uitgewerkt tot een methode. Een methode bedoeld voor massamanipulatie. Ik persoonlijk zou het fijn vinden als dat ook in de geschiedenisboeken zou staan. De propagandatak van de Nazi partij werkte het materiaal onder leiding van Joseph Goebels uit tot een systeem dat de hele wereld op zijn kop zette. De Amerikanen en vele anderen gebruikten na de tweede wereldoorlog datzelfde plan. Met behulp van de televisie als massamedium ging alles opeens 1000 keer zo snel en zie daar. Het model dat tot op de dag van vandaag de blauwdruk is voor massacommunicatie en manipulatie. Een model waar we elke dag zelf onderdeel van zijn. Professioneel verhalen vertellen noemen we in het vak ‘storytelling’ en ik kan je vertellen dat veel mensen de waarheid vaak niet willen horen en dat goed verzonnen verhalen het vaak beter doen. Zolang er echter kinderen zijn die mij met een mond vol hamburger vertellen dat ze de bijbel een goed verzonnen verhaal vinden, blijf ik ‘geloven’ in de mensheid. En of je nu gelovig bent of niet, als merk doe je er goed aan om het vooral bij de feiten te houden! Photo Credit: Storytellersummit.com

Dit artikel is geschreven door:

Mike Lammers
Creatief strateeg
Cel-directeur Concept Creatie

Deel dit artikel:

Terug naar overzicht

Niels Perik

Niels Perik
Oprichter & Sparringpartner

Hoe kunnen wij je helpen?


Wij willen graag voor jou aan de slag.
Laten zien wat we voor jou kunnen betekenen.
Dus test ons maar, daag ons uit.

Wil je eerst meer over ons weten?
Ik kom graag bij jou langs.
Mijn telefoonnummer 053 - 8200 201.
Mijn e-mail adres is n.perik@lijnrecht.nl.